De zomer loopt op zijn einde. De dagen worden korter, de maïsoogst komt eraan of is al gestart en stilaan verschuift de aandacht opnieuw van het veld naar de stal.
September is een goed moment om even afstand te nemen en kritisch naar het koppel te kijken. Hoe zijn de koeien uit de zomer gekomen? Waar liggen nog verbeterpunten? En zijn koeien, rantsoenen en management klaar voor de komende winterperiode?
Hoe komen de koeien uit de zomer?
De impact van de zomer stopt niet zodra de temperaturen dalen. Hittestress en een tijdelijk lagere droge-stofopname kunnen nog een tijd doorwegen op conditie, melkproductie en vruchtbaarheid.
Loop daarom opnieuw bewust tussen de koeien.
Hoe staat het met de lichaamsconditie? Zijn er groepen die tijdens de zomer te veel conditie verloren hebben? Hoe is de pensvulling? Zijn de koeien goed aan het herkauwen? Is de mest homogeen? En zien we veranderingen in melkproductie, vet- en eiwitgehalte of vruchtbaarheidsresultaten?
Vergeet ook de klauwen niet. Problemen die tijdens de zomer zijn ontstaan, worden soms pas later duidelijk zichtbaar. Een koe die minder comfortabel staat of loopt, zal ook minder gemakkelijk naar het voerhek gaan.
De koe vertelt vaak meer dan het gemiddelde op het computerscherm.
Transitie: waar begint de volgende lactatie?
Een goede lactatiestart begint niet op de dag van afkalven. De basis wordt al tijdens de droogstand gelegd.
Rond het afkalven verandert bijna alles tegelijk. De voeropname staat onder druk, terwijl de behoefte aan energie en nutriënten sterk toeneemt. Tegelijk moet de calciumhuishouding zich razendsnel aanpassen en verandert het rantsoen.
Dat maakt de transitie één van de meest kritische periodes van de lactatie.
5 signalen dat de transitie aandacht verdient
1. Te veel koeien kalven te vet af
Koeien die met te veel conditie aan de nieuwe lactatie beginnen, hebben meer moeite om voldoende droge stof op te nemen en mobiliseren na afkalven vaak veel lichaamsvet. Conditie bij afkalven is daarom geen detail, maar een belangrijke parameter om op groepsniveau op te volgen.
2. De voeropname valt vóór het afkalven sterk terug
Een daling van de opname vlak voor afkalven is normaal, maar we willen die daling zoveel mogelijk beperken. Voldoende vreetruimte, een smakelijk en homogeen rantsoen, vers voer en zo weinig mogelijk stress zijn daarbij essentieel.
3. Verse koeien komen traag op gang
Koeien die na afkalven slecht vreten, weinig pensvulling hebben of traag stijgen in melkproductie verdienen aandacht. Kijk niet alleen naar de koe die klinisch ziek wordt. Ook een groep verse koeien die structureel onder verwachting start, kan wijzen op problemen in de transitie.
4. Veel problemen in de eerste weken na afkalven
Melkziekte, ketose, lebmaagverplaatsingen, nageboorteproblemen en andere aandoeningen bij verse koeien zijn geen afzonderlijke problemen. Wanneer meerdere aandoeningen regelmatig voorkomen, is het zinvol om het volledige transitiemanagement onder de loep te nemen.
5. Het rantsoen klopt op papier, maar niet in de koe
Een correct berekend droogstandsrantsoen is pas het begin. Wordt het rantsoen ook werkelijk opgenomen? Kunnen koeien selecteren? Is er voldoende plaats aan het voerhek? Wordt het voer voldoende vaak aangeschoven? En krijgen alle koeien daadwerkelijk het rantsoen dat berekend werd?
Transitiemanagement is meer dan rantsoenberekening. Voeding, huisvesting, groepsmanagement en koecomfort moeten samen kloppen.
Klaar voor het winterrantsoen?
September betekent ook vooruitkijken naar de volgende voederperiode.
De nieuwe maïskuil komt eraan, de beschikbare graskuilen zijn bekend en stilaan ontstaat een duidelijker beeld van de ruwvoervoorraad voor de winter.
Dit is het moment om niet alleen te vragen “Hoeveel voer hebben we?”, maar vooral: “Welke kwaliteit hebben we beschikbaar en hoe kunnen we die het beste benutten?”
Laat kuilen analyseren voordat grote aanpassingen aan het rantsoen worden gemaakt. Kijk daarbij verder dan alleen VEM, DVE of ruw eiwit. Droge stof, NDF en NDF-verteerbaarheid, zetmeel, suiker en conserveringskwaliteit bepalen mee hoeveel ruwvoer een koe daadwerkelijk kan opnemen en benutten.
Besteed ook aandacht aan de overgang van oude naar nieuwe maïs. Nieuwe maïs is niet simpelweg dezelfde maïs uit een andere silo. Tijdens de conservering verandert onder andere de beschikbaarheid van het zetmeel. Een rantsoen dat met de oude kuil goed functioneerde, kan zich met nieuwe maïs daardoor anders gedragen.
Een geleidelijke overgang en het opvolgen van mest, herkauwactiviteit, voeropname en melkcomponenten helpen om tijdig bij te sturen.
De septembercheck
Maak deze maand bewust tijd om door de droge koeien en verse koeien te lopen.
Kijk niet eerst naar het rantsoenprogramma, maar naar de dieren.
Hoeveel koeien kalven te vet of te mager af?
Hoe is de pensvulling vóór het afkalven?
Komen verse koeien snel aan het vreten?
Hoeveel koeien vragen tijdens de eerste weken extra aandacht?
En zien we telkens dezelfde problemen terugkomen?
Pas daarna is het tijd om naar de cijfers te kijken en te zoeken waar er kan worden bijgestuurd.
Want uiteindelijk is niet het rantsoen op papier het doel. Het gaat erom wat de koe ermee doet.
Winter voor de deur?
De komende maanden verschuift de focus opnieuw volledig naar de stal. Dat maakt september een uitstekend moment om de balans op te maken en waar nodig bij te sturen.
Een goede winter begint niet bij de eerste koude dag.
Hij begint bij wat we vandaag in de stal zien.
Hoe staat de transitie op jouw bedrijf?
Terugkerende problemen bij verse koeien, tegenvallende voeropname of het gevoel dat er meer uit het rantsoen te halen valt?
Met een onafhankelijke blik op rantsoen, transitie, diergezondheid en management zoeken we waar op jouw bedrijf nog winst te behalen is.
Neem vrijblijvend contact op met VP Melkvee Consulting.
VP Melkvee Consulting
Voeding • Diergezondheid • Bedrijfsbegeleiding