Veel melkveehouders staan elk jaar opnieuw voor dezelfde keuze: leg ik MKS in, of kies ik toch voor CCM? Het verschil tussen beide zit niet alleen in het product zelf, maar vooral in de verwerking van de korrel en de impact daarvan op de zetmeelvertering bij melkvee.
In dit artikel bekijken we hoe MKS en CCM verschillen, wat fermentatiesnelheid betekent en waarom korrelbewerking zo’n grote invloed heeft op pensstabiliteit, melkproductie en voerefficiëntie.
Waarom zetmeelvertering belangrijk is in een melkveerantsoen
Zetmeel is een belangrijke energiebron in het rantsoen van melkkoeien. Maar het is niet alleen belangrijk hoeveel zetmeel er in het rantsoen zit. Vooral waar en hoe snel dat zetmeel verteerd wordt, bepaalt het effect op de koe.
Idealiter wordt zetmeel ongeveer als volgt verteerd:
• 70% in de pens
• 20 tot 30% in de dunne darm
• maximaal 5% in de dikke darm
Zo blijft de pensomgeving stabiel en wordt de energie uit het rantsoen optimaal benut.
Fermentatiesnelheid van granen: bron en vorm maken het verschil
De fermentatiesnelheid geeft aan welk percentage van het zetmeel op pensniveau verteerd wordt. Hoe hoger dat percentage, hoe sneller het zetmeel beschikbaar komt in de pens.
Bij granen speelt zowel de bron als de vorm een grote rol.
Van snel naar traag verteerbare graanbronnen:
• tarwe
• gerst
• haver
• maïs
• sorghum
Ook de verwerking bepaalt sterk hoe snel het zetmeel fermenteert.
Van snel naar traag verteerbare vormen:
• steam-flaked of gevlokte granen
• high-moisture producten zoals MKS en CCM
• droog gemalen granen
• droog geplette granen
• volledige droge korrels
Wat is het verschil tussen MKS en CCM?
Het grootste verschil tussen MKS en CCM ligt in de verwerkingsgraad van de korrel. Bij MKS gaat er meer plantmateriaal mee, waardoor het product iets meer verdund wordt door blad- en spilresten. CCM bestaat sterker uit de korrelfractie en wordt doorgaans fijner verwerkt.
Die korrelbewerking bepaalt hoeveel zetmeel effectief beschikbaar komt voor vertering.
Grof of fijn gemalen korrels: effect op verteerbaarheid
De maalgraad wordt uitgedrukt in microns of via zeefgroottes. Hoe fijner de korrel verwerkt is, hoe groter het contactoppervlak en hoe hoger de verteerbaarheid.
Een mogelijke verdeling gebeurt via zeven van:
• 3,35 mm
• 2 tot 3,35 mm
• 1,2 tot 2 mm
• 0,8 tot 1,2 mm
• kleiner dan 0,8 mm
In de vergelijking is MKS grover verwerkt, met ongeveer 50% van de deeltjes groter dan 3,35 mm. CCM is veel fijner verwerkt, met een groot aandeel zeer fijne deeltjes onder 0,8 mm.
MKS versus CCM: invloed op melkproductie en gehaltes
Wanneer MKS en CCM in een verder gelijk rantsoen één op één worden vervangen, zien we duidelijke verschillen in prestaties.
| Parameter | MKS (2200 µm) | Mix 50/50 | CCM (1100 µm) |
|---|---|---|---|
| Melk (kg/dag) | 31,4 | 32,8 | 34,2 |
| Melkvet (%) | 3,59 | 3,64 | 3,73 |
| Melk ruw eiwit (%) | 3,19 | 3,26 | 3,29 |
| Droge stof opname (kg/dag) | 22,3 | 23,0 | 23,0 |
| Gewichtsverandering (g/dag) | 154 | 272 | 304 |
De fijnere verwerking van CCM zorgt in deze vergelijking voor een hogere benutting van het zetmeel. Dat vertaalt zich in meer melk, hogere gehaltes en een betere droge stof opname.
Waarom korrelbewerking zo belangrijk is
De impact van korrelgrootte is groot. Deeltjes groter dan 3,35 mm kunnen een veel lagere verteerbaarheid hebben, terwijl zeer fijne deeltjes veel sneller en vollediger worden afgebroken.
Dat betekent niet dat alles zo fijn mogelijk moet zijn. Te snelle fermentatie kan ook druk geven op de pens. De kunst is om zetmeel voldoende beschikbaar te maken, zonder pensinstabiliteit te veroorzaken.
MKS of CCM kiezen: wat past bij je bedrijf?
De keuze tussen MKS en CCM hangt af van je rantsoen, ruwvoerkwaliteit, zetmeelniveau, pensgezondheid en gewenste productiedoelen. CCM kan door de fijnere korrelbewerking meer zetmeel beschikbaar maken, terwijl MKS door de extra structuur en verdunning anders kan inpassen in het rantsoen.
De juiste keuze maak je dus niet alleen op basis van opbrengst per hectare, maar vooral op basis van verteerbaarheid, pensstabiliteit en rendement in de koe.
Advies rond MKS, CCM en zetmeelvertering
Bewerking is bij alle granen van groot belang voor de impact op vertering. Wil je weten of MKS of CCM beter past binnen jouw rantsoen? Dan is het zinvol om te kijken naar korrelbewerking, rantsoensamenstelling en de prestaties van je koeien in de stal.